Cyfres i'r Byw: Wyneb Rwber

Stori wedi ei seilio ar hanes gwir Operation Seal Bay pan ddatgelodd yr heddlu gynllun i dderbyn cyffuriau o long oddi ar arfordir sir Benfro a'u storio mewn ogof a adeiladwyd dan y traeth. Mae'r testun yn fodd i ysgogi trafodaeth ar gymryd a gwerthu cyffuriau; i ddisgyblion CA2/3. (ACCAC) A story based on the true story of Operation Seal Bay in which the police uncovered a plan to receive drugs from a ship off the Pembrokeshire coast and to store them in a large cave built under the beach, the text being a source of discussion on the topic of taking and selling drugs; for KS2/3 readers. (ACCAC)

Review :
Cyfres I’r byw Yn fy marn i – gan Einir Lloyd Jones, Ysgol Morgan Llwyd, Wrecsam Dyma themâu cyfoes fydd at ddant bechgyn a merched Mae’n siŵr y cytunwch fod unrhyw ychwanegiad at gasgliad llyfrau Cymraeg y llyfrgell yn newyddion da. Yn y frwydr fythol i berswadio disgyblion ysgol uwchradd i osod eu i-pods o’r neilltu a chodi llyfr, mae cael dewis eang o lyfrau Cymraeg yn hollbwysig. Mae deuddeg llyfr yn y gyfres I’r byw, ac oherwydd eu cloriau lliwgar a’u cynnwys difyr, go brin y byddant yn hel llwch ar silffoedd y llyfrgell am lawer o amser. Credaf mai prif rinwedd y llyfrau yw eu bod yn ‘ddarllenydd-gyfeillgar’. O ran maint, maent yn eithaf byr (tua 50 tudalen); mae’r ffont yn glir heb fod yn blentynnaidd; mae’r paragraffau yn fyr ac mewn ‘blociau’ hawdd eu llyncu, ac mae pob llyfr yn mynd yn syth at wraidd y stori heb roi cyfle i’r c’nonyn mwyaf aflonydd golli diddordeb. Mae amrywiaeth o themâu cyfoes yn y llyfrau sy’n sicrhau eu bod at ddant bechgyn a merched a syniad da oedd cynnig cymysgedd o lyfrau ffeithiol a ffuglen. Maent yn addas ar gyfer disgyblion Blynyddoedd 7, 8 a 9 yn bennaf, er mai gan ddisgyblion Blwyddyn 8 y cawsant y derbyniad gorau. Llyfrau sy’n sbardun i waith creadigol Mae trosedd yn thema amlwg yn y gyfres ac yn thema a apeliodd yn fawr at fy nosbarth Blwyddyn 9. Llyfrau ffeithiol yw Wyneb Rwber, Lladron Diemwnt y Gromen a Torri’n Rhydd, ac mae’r tri yn adrodd hanes amrywiol droseddwyr. Roedd cael tri llyfr eithaf tebyg fel hyn yn rhoi’r cyfle i’r disgyblion ddatblygu’u sgiliau cyfathrebu drwy gyflwyno’r llyfrau i’w gilydd cyn eu trafod a’u cymharu. Yn dilyn hyn, rhoddais gyfle i’r disgyblion ymchwilio i hanes troseddwr o’u dewis eu hunain – cyfle da i ddefnyddio’r we! Yna, aethant ati i lunio pennod agoriadol i’w nofel eu hunain; pwy a ŵyr, efallai bydd ychwanegiadau at y gyfres cyn bo hir! O ran y llyfrau ffeithiol, y llyfrau ‘trosedd’ oedd y rhai mwyaf llwyddiannus ym marn y disgyblion, er i sawl un fwynhau Babs a Trychineb Medi 11 hefyd. Credwn y byddai ’Nôl i’r Gwyllt, hanes eliffant yn cael ei ddal a’i fagu ar fferm yn America, yn ychwanegiad da i'r thema Anifeiliaid ym mlwyddyn 8, wrth i'r disgyblion fynegi barn ar ddofi anifeiliaid gwyllt, ond braidd yn hirwyntog a diflas oedd y llyfr hwn ym marn y dosbarth. Cyffuriau neu beidio? Wrth symud ymlaen i edrych ar y llyfrau ffuglen, Ennill y Ras oedd un o’r llyfrau mwyaf poblogaidd. Darllenais ddwy bennod gyntaf y nofel gyda fy nosbarth Blwyddyn 8, a chawsant eu cyflwyno i Llew, rhedwr ifanc oedd mewn penbleth ynglŷn â dilyn ei ffrindiau a chymryd cyffuriau i wella ei berfformiad a sicrhau ei le yng ngharfan Cymru. Roedd y llyfr yn ysgogiad gwych i waith mynegi barn ar gyffuriau mewn chwaraeon; lluniwyd llythyrau dychmygol i golofn gofidiau yn egluro problem Llew ac yna atebion wedi’u seilio ar farn ac ymchwil. Prawf o lwyddiant y nofel oedd i bron pob aelod o’r dosbarth ofyn am gael darllen gweddill y llyfr i weld a benderfynodd Llew ddilyn eu cyngor. Gwelais fod y nofel yn addas i’w defnyddio gyda dosbarth TGAU (Haen Sylfaenol) hefyd, er mwyn llunio tasg greadigol ar ddarllen. Er bod y nofel yn un fer, mae’r cynnwys yn aeddfed ac yn dal dychymyg y disgybl yn hawdd. Sut mae creu awyrgylch ar ddechrau nofel Mae Tawel Nos hefyd yn nofel dda iawn. Gellir ei hastudio o safbwynt llenyddol gan fod ynddi lawer o droadau ymadrodd a thechnegau ysgrifennu effeithiol. Mae hefyd yn adnodd da wrth fynd ati i wella sgiliau ysgrifennu creadigol y disgyblion; mae’r dudalen gyntaf yn enghraifft dda o sut i greu awyrgylch mewn agoriad i stori. Gofynnais i ddisgyblion Blwyddyn 7 ailysgrifennu’r un agoriad ond gan greu awyrgylch hapus. Mae’r ddeialog yn y stori hon, fel yn y llyfrau eraill, yn naturiol a syml ac yn addas i chwarae rôl. Rhagor o drafferthion cyfoes Mae’r We yn llyfr arall a fwynhawyd gan y disgyblion, yn enwedig gan ddisgyblion Blwyddyn 7. Mae’r thema’n gyfoes am fod merch yn mynd i drafferthion ar ôl cwrdd â bachgen mewn ystafell sgwrs ar y we. Mae’n gyfle i danlinellu peryglon y we ac yn arwain at dasgau megis creu poster neu dasg fwy ymestynnol, er enghraifft, llunio adroddiad newyddion neu greu hysbyseb deledu. Dyma gyfres fydd yn denu disgyblion i ddarllen yn annibynnol Does dim man gwan yn gyfres; roedd y darllenwyr ifanc o blaid pob llyfr, er mai’r nofel Smotiau a gafodd y nifer fwyaf o sylwadau negyddol. Ymateb cymysg a gefais i Llygaid Drygioni, nofel am weithwyr mewn ffatri halen a phupur sy’n dioddef amodau gwael. Efallai fod y nofel hon ychydig yn undonog a’r ddeialog braidd yn stiff, ond mae’n cynnig ei hun fel symbyliad i drafod amodau gwaith gyda'r disgyblion, ac yn rhoi'r cyfle iddynt fynegi barn am eu swyddi delfrydol. Credaf fod y gyfres I’r byw yn fuddsoddiad da i bob ysgol. O fewn yr ystafell ddosbarth, mae’r gyfres yn ffynhonnell ddefnyddiol sy’n symbyliad i waith llafar, darllen ac ysgrifennu. Gellir defnyddio rhannau o ambell lyfr tra byddai’n werth buddsoddi mewn setiau cyfain o rai eraill. Yn bwysicach, efallai, bydd y gyfres yn fuddsoddiad gwerthfawr yn yr ymdrech i gael disgyblion i ddarllen yn annibynnol, a phrawf o’u gwerth – gobeithio – fydd y lle gwag ar silff y llyfrgell.